REKLAMA

Kujawy Zachodnie – ludzie i wydarzenia


Szymborze

Data: 25 lipca 2011 autor: Janina Sikorska

Wieś prawdopodobnie od lokacji Inowrocławia na prawie magdeburskim, wchodziła w skład starostwa inowrocławskiego. Pierwsza wzmianka o Szymborzu pochodzi z 1505 roku. W dokumentach wymieniona jest jako Szemborze lub Samborze. Wszystkie późniejsze źródła potwierdzają jej przynależność do Inowrocławia. W XVIII w. została zabudowana jako okolnica otaczająca owalny tzw. nawieś, ze stawkiem pośrodku. W 1934 r. wieś włączono administracyjnie do miasta Inowrocławia. Współcześnie jest więc nie wsią Szymborze, a dzielnicą Szymborze. Zachowała jednak do dziś swój ?wiejski? charakter.

Rozwój gospodarczy wsi miał miejsce na przełomie XIX i XX w. Wtedy we wsi zlokalizowano parafię, pobudowano szkołę, pocztę i stację kolei żelaznej. Razem z cukrownią, w pobliżu której znajdowało się 12 domów, w których mieszkało blisko 450 mieszkańców i folwarkiem Koenigsgraetz z 2 domami i 62 mieszkańcami stworzyła okręg wiejski posiadający łącznie 155 domów z 1810 mieszkańcami. Okręg zamieszkiwało 1391 katolików i 419 protestantów. Obejmował on 902 ha gruntów, w tym 792 ha ziemi ornej i 6 ha łąk. Zabudowa wsi nastąpiła wzdłuż lokalnej drogi do Sikorowa w kierunku południowym (obecnie jest to ulica Wielkopolska) oraz do Popowic w kierunku zachodnim (jest to ulica Stanisława Przybyszewskiego). Szczególną wartość historyczną ma zabytkowy układ centrum wsi, tzw. nawieś, teren do dziś wykorzystywany podczas ludowych obrzędów tzw. przywołówek.

Jest Szymborze miejscem urodzenia najwybitniejszego poety Kujaw ? Jana Kasprowicza (1860 ? 1926). To tutaj mieszkali jego rodzice ? inowrocławianin Piotr Kasprowicz (1823 ? 1893) i szymborzanka Józefa z Kloftów (1837 ? 1914), w domu należącym do dziadków poety ze strony matki. Dom, w którym urodził się poeta, nie istnieje, po jego spaleniu w okresie I wojny światowej, w 1919 r. zbudowano nowy dom dla najmłodszej siostry Jana ? Anny z Kasprowiczów Roliradowej (1870 ? 1947) przy ul. Wielkopolskiej 11. W domu tym, będącym obecnie własnością Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, mieści się Oddział Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu ? Dom Rodziny Jana Kasprowicza. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków.

Do miana domów rodzinnych Jana Kasprowicza w Szymborzu pretendować mogą dwa budynki usytuowane przy ulicy Wielkopolskiej (nr 9 i 11). Oba wybudowane zostały po śmierci rodziców Kasprowicza dla 2 sióstr poety na gruntach należących do Kasprowiczów po Kloftach przy finansowym wsparciu Jana Kasprowicza, który w ten sposób chciał spłacić swój dług moralny wobec rodziny, która utrzymywała go podczas długiego okresu nauki. Pierwszy z domów należał do Franciszki (Fronsi) Antczakowej (1869 ? 1925), drugi do Anny Roliradowej.

Przyjeżdżając do Szymborza (w 1910 r., 1921 r. i dwukrotnie ? w styczniu i czerwcu 1923 r.), Kasprowicz zatrzymywał się w domu Antczaków (ul. Wielkopolska 9). Nigdy nie mieszkał u Roliradów (ul. Wielkopolska 11). Jednak to Anna Roliradowa otwarła w swoim domu w 1927 r. tzw. ?Izbę Kasprowiczowską?, do której założenia walnie przyczyniło się Akademickie Koło Kujawian przy Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wmurowaniem pamiątkowej tablicy błędnie informującej, iż ?Tu urodził się Jan Kasprowicz?. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dom Roliradów wybudowano w 1919 r.  Jan Kasprowicz urodził się w 1860 r. zatem, w żadnym wypadku, nie mógł urodzić się w tym domu. ?Tu? należy rozumieć ?na tej ziemi?, bowiem domy obu sióstr poety wybudowano na gruncie należącym w XIX w. do rodu Kloftów, z którego wywodziła się matka poety. Ziemia Kloftów została u schyłku XIX w. rozdzielona pomiędzy spadkobierców. Otrzymał jej część Piotr Kasprowicz jako wiano małżeńskie żony. Po śmierci rodziców poety, ta część należała się w równych częściach wszystkim uprawnionym spadkobiercom ? także Janowi Kasprowiczowi, który zrezygnował (wraz z żoną Marią i córkami Janiną i Anną) z niej na rzecz obu sióstr zamieszkałych w Szymborzu.

Na południe od skrzyżowania ulic Wielkopolskiej i Mątewskiej w Szymborzu rozciąga się pole zwane Górkami. Ziemia ta kryje bogato wyposażone cmentarzysko ludności kultury przeworskiej z okresu lateńskiej i rzymskiego epoki żelaza (około przełomu er). Cmentarzysko to było miejscem amatorskich wykopalisk Jana Kasprowicza. Zebrał tu, znaną z opisów, bogatą kolekcję zabytków. Ocalało z niej tylko jedno naczynie przekazane w latach 60. przez siostrzenicę poety ? Annę z Roliradów Świerczową Katedrze Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W centrum wsi znajdują się dwa budynki szkolne. Tak zwana ?stara szkoła? jest budowlą piętrową o bardzo skromnych (dziś już właściwie zatartych) cechach modernistycznych, wzniesiona w miejscu starej, nieistniejącej, do której uczęszczał poeta. Fakt ten został upamiętniony tablicą pamiątkową. Od czerwca 1927 r. szkoła nosi imię Jana Kasprowicza. ?Nowy? budynek jest neogotycką budowlą z XIX w., przebudowaną i otynkowaną.

Kościół p.w. św. Antoniego wzniesiony został w miejscu dawniejszej kaplicy na gruntach ongiś należących do Kloftów, dziadków Jana Kasprowicza.

 

Ugorne czarne pola, przeorane miedzą,

drogi o krzywych wierzbach i rzędach topoli,

samotny człowiek drogą kroczący powoli

obok trzód, które w ciszy trawę jedzą ?

wieśniaczych chat kolisko wzrosłych ponad zboże,

płotami rozłączonych zagród długi szereg,

gromada żywot dni wiodąca wśród rozterek,

w pracy, trudzie i biedzie: oto jest Szymborze!

Cząstka święta Hellady, toń uroczych głębin,

ogrody hesperyjskie z gronami jarzębin,

Kanaan, które się od poezji ugina,

Pieśń wieczorna nieszporów i Salce Regina,

Dies Irae, modły, hymny, krzyki: ?Święty Boże?,

Nieśmiertelność i piękno: to też jest Szymborze.

 

(Stanisław Heleszyński: Sonety Inowrocławskie.

Szymborze, Inowrocław 1931)

 

Zdjęcia: Małgorzata Wojciechowska, 17.07.2011 r.

 
Error: the communication with Picasa Web Albums didn’t go as expected. Here’s what Picasa Web Albums said:




404. That’s an error.

The requested URL /data/feed/api/user/106232612795666801638/album/Szymborze2011?kind=photo was not found on this server. That’s all we know.

 

Zostaw odpowiedź

 

  • O stronie

    Serwis KujawyZachodnie.pl to miejsce dla wszystkich, którzy kochają Kujawy i dla tych, którzy pojawili się tu przypadkiem. Piszemy o ludziach i wydarzeniach, które z jakiegoś powodu wpisały się w historię regionu lub mają znaczenie dla ludzi żyjących współcześnie. Zawsze staramy się, aby zamieszczane materiały były dawką pozytywnej energii do działania. Pisząc o rzeczach trudnych pokazujemy, w jaki sposób można sobie z nimi poradzić.

    Statystyka: Wpisów: 127, Komentarzy: 8

  • Reklama

  • Losowy film

    Oops, something went wrong.
  • Facebook Like Box



↑ Do góry