REKLAMA

Kujawy Zachodnie – ludzie i wydarzenia


Czesław Kazimierz Sikorski

Data: 20 listopada 2011 autor: Edmund Mikołajczak

Czesław Kazimierz Sikorski (1943-1995), archeolog, historyk, starszy kustosz Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, miejski  konserwator zabytków. Ur. 4 stycznia 1943 r. w Gnieźnie jako syn Hieronima, dyrektora przedsiębiorstwa budowlanego i Marii z d. Jaxa. Po ukończeniu gimnazjum w Gnieźnie studiował archeologię na UMK w Toruniu i w 1967 roku obronił pracę magisterską Materiały do pradziejów powiatu lipnowskiego.

Jeszcze w trakcie piątego roku studiów odbył staż w urzędzie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie. Pierwszą posadę po studiach otrzymał w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy, a od 1 kwietnia 1968 r. związał się na stałe z Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, najpierw jako młodszy asystent (1967-1969), potem asystent (1969-1974), adiunkt (1974-1976), kustosz (1976-1984) i starszy kustosz (od 1984), w którego gestii leżały działy archeologiczny i historyczny. Jego zainteresowania naukowe objęły  szeroki rejon północno-zachodnich Kujaw i wschodnich Pałuk, przynosząc ciekawe, a niekiedy rewelacyjne rezultaty. Sikorski przyczynił się do wzrostu rangi inowrocławskiego muzeum, które w znacznej mierze dzięki niemu stało się placówką o uznanej pozycji, regionalną, ale w żadnym razie nie prowincjonalną. W pierwszym okresie swojej pracy skupiał się na badaniach typowo archeologicznych, które prowadził w samym Inowrocławiu, Łagiewnikach, Szarleju-Arturowie. Te ostatnie zaowocowały wydawnictwem i cieszącą się dużym zainteresowaniem wystawą muzealną ?6000 lat Szarleja? (1975), za którą otrzymał nagrodę Ministra Kultury i Sztuki. W latach 1977-1979 kontynuował prace na terenie Szarleja oraz Marcinkowa, prowadził też nadzór archeologiczny nad pracami melioracyjnymi w rejonie Polanowic, Sławska Wielkiego, Kobylnik, Kołdrąbia, Murzyna. Sprawozdania z tych eksploracji publikował w ?Komunikatach Archeologicznych? (Bydgoszcz 1978). Wiele uwagi poświecił reliktom klasztoru franciszkańskiego w Inowrocławiu, które zmusiły go niejako do zagłębienia się w średniowieczne dzieje miasta. Odtąd coraz częściej zaczął łączyć warsztat pracy archeologa i historyka, uzyskują podwójne kompetencje dające szanse pełniejszego odtwarzania przeszłości. Na temat obiektów franciszkańskich wygłosił w 1975 r. swą pierwszą prelekcję w inowrocławskim oddziale PTH, do którego też zgłosił w tym czasie akces, pełne wyniki badań przedstawił 11 lat później w publikacji Początki zespołu klasztornego OO Franciszkanów w Inowrocławiu w świetle archeologiczno-architektonicznych badań ratowniczych (?ZK?, t.8, 1986), wskazując z dużym prawdopodobieństwem, że klasztor i mury kościelne stały już w 1238 r. W kolejnych latach przeprowadzał prace archeologiczne na zamku w Nowym Jasieńcu, w pałuckim Słaboszewie, w kościele parafialnym w Górze. Najdłużej bo przez prawie 20 lat prowadził kompleksowe badania ruin gotyckiego zamku Mikołaja Nałęcza w Wenecji koło Żnina, uwieńczone pracą Zamek w pałuckiej Wenecji (Bydgoszcz 1968), na podstawie której w marcu 1987 roku uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie historii w Wojskowym Instytucie Historycznym w Warszawie (jego promotorem był profesor Tadeusz M. Nowak). Praca Sikorskiego korzystnie wyróżniała się na tle pisanych hermetycznym językiem dysertacji doktorskich. Udało mu się dowieść, że wenecki zamek był warownią rangi europejskiej, pionierską jeśli chodzi o systemowe dostosowanie do obrony artyleryjskiej. Omawianemu zagadnieniu poświęcił też dalsze publikacje: artykuł Zamek w Wenecji (?Żnińskie Zeszyty Historyczne, t. 4, 1992) i przede wszystkim książkę Zamek w Wenecji (Żnin 1994), która ukazała się dosłownie w przeddzień jego śmierci. Badania prowadzone nad Jeziorem Biskupińskim rozwinęły jego zainteresowania architekturą obronną, toteż te właśnie problemy, a konkretnie warownie archidiecezji gnieźnieńskiej stały się przedmiotem rozprawy habilitacyjnej, której nie zdążył jednak dokończyć. Opublikował tylko Uwagi o gnieźnieńskim zamku arcybiskupim (Gniezno. Studia i Materiały Historyczne, t. 3, 1990), a fragmenty o zamku pakoskim wykorzystał L.Kajzer w pomnikowej monografii Zamki obronne w Polsce. Pasjonowały go nie tylko dawne systemy obronne, ale także uzbrojenie, zwłaszcza broń palna. Trafiające do Inowrocławskiego muzeum znaleziska bliskie tego nurtu sprawiały mu szczególną satysfakcję, np. 300-kilogramowa kula armatnia z XV wieku, która rzuciła jak sądził nowe światło na wydarzenia związane z najazdem krzyżackim na Inowrocław we wrześniu 1431 roku (? Mikołaj Tumigrała). Zajmował się też mniej znanymi materiałami bojowymi stosowanymi w średniowieczu. W maszynopisie (w wersji angielskiej) zachował się jego referat Smoła i dziegdzieć jako materiały bojowe, przygotowany na I Międzynarodowe Sympozjum ?Dziegdzieć i Smoła Drzewna (Biskupin 1993).  W latach 80-tych zdołał na tyle zgłębić dzieje zabytków ziemi kujawsko-pałuckiej, że w zasadzie w swych badaniach nie pominął żadnego z średniowiecznych obiektów tego terenu, zyskując przy tym szeroką wiedzę, która umożliwiała badania porównawcze. Zajął się romańskimi zabytkami Strzelna (Historia budowlana strzeleńskich kościołów, w: Z dziejów Strzelna , Gniezno 1994; O Strzelnie romańskim inaczej, ?Archeologia Historia Polona?, t. 2, 1995), dziejami Żnina (Zarys dziejów Żnina, Żnin 1990; Uwagi o herbie Żnina, ?Żnińskie Zeszyty Historyczne?, t. 3, 1992) oraz Gniewkowa (Średniowiecznie Gniewkowo, w: Gniewkowo w średniowieczu. Książęta-Księstwo-Miasto, Gniewkowo 1993; którą to pozycję sam zredagował). Zwraca uwagę fakt, że najwięcej publikacji ukazało się w ostatnich kilku latach jego życia. Wydaje się, że owocowały lata badań, a wypracowana renoma przysparzała ofert. Sikorski nie stronił od pisania rzeczy popularnych, także i przewodników, dbając wszak zawsze o merytoryczny profesjonalizm (Kalwaria pakoska. Przewodnik, Pakość 1992; Kruszwica, Kruszwica 1995). Już w latach 90-tych na zlecenie prymasa Polski zajął się ciekawymi dziejami Kościelca Kujawskiego, pozostawiając to dzieło na etapie kwerendy źródłowej. Posiadał pełną orientację w zakresie materialnego dziedzictwa kulturowego Inowrocławia. W formie osobnych publikacji wydał Dom wagi miejskiej (Inowrocław, 1992), Bank Spółdzielczy w Inowrocławiu 1867-1992 (Inowrocław, 1992). Kościół Imienia Najświętszej Maryi Panny (Inowrocław, 1992). Pisząc historie inowrocławskie świątyni zajął się rozszyfrowaniem znaczenia kamiennych rzeźb i reliefów, które od lat rodziły najrozmaitsze hipotezy uczonych. Przekonująco dowiódł, że mamy tutaj do czynienia z powszechną w wiekach średnich zamierzoną symboliką zawierającą podstawowe prawdy wiary chrześcijańskiej. Swój wywód rozwinął w artykule Reliefy z murów romańskich kościoła Imienia NMP w Inowrocławiu (?ZK?, t.11, 1995), stanowiącym doniosłe ukoronowanie jego kariery naukowej. Na fali obchodów 800-lecia miasta podjął się napisania cyklu artykułów pt. 800 lat Inowrocławia, publikowanych przez ?Nowiny Inowrocławskie? od czerwca 1982 do września 1983. Zebrane później w całość złożyły się na poczytną syntezę Miasto na soli. Zarys historii Inowrocławia do 1919 roku (Warszawa 1988). Od grudnia 1983 do stycznia 1989 publikował na łamach ?NI? jeszcze dłuższy cykl pt. Encyklopedia wiedzy o zabytkach Inowrocławia, w którym wykazał się gruntowną znajomością rzeczy. Chętnie podejmował tematy związane z górnictwem solnym. Był współautorem pracy Kopalnia soli ?Solno? (Łódź 1988), pisał również ciekawe przyczynki, np. Radca von Oeynhausen w Inowrocławiu soli szukał (?NI? z 30 XI 1989). Jego autorstwa jest Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza. Historia miejsca, jeden z ważniejszych rozdziałów dwutomowej monografii Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu (Inowrocław 1995, pod red. R. Kabacińskiego), której nie doczekał. W maszynopisie pozostały interesujące spostrzeżenia na temat architektury kościoła pod wezwaniem Zwiastowania NMP w Inowrocławiu. Wśród stukilkudziesięciu różnego rodzaju drobniejszych publikacji zwraca uwagę Zarys historii ustroju miejskiego Inowrocławia (?Inowrocławianin?, nr 6, 1993), jak również z dużym wyczuciem pisane zarysy syntetyczne dziejów miasta (800 lat to za mało, w: ?Inowrocław- Nasze Miasto?. Jednodniówka wydana z okazji 800-lecia Inowrocławia; wrzesień 1985), a zwłaszcza Inowrocław ?94? (Inowrocław, 1994). Nieco inny, wyjątkowy raczej dla Sikorskiego charakter mają broszura Inowrocławianie w walkach o wolność i niepodległość (1772-1939) (Inowrocław 1984), biografia wielkiego darczyńcy inowrocławskiego muzeum ? Stanisława Szenica  (?ZK?, t. 9, 1993) czy 10 biogramów zamieszczonych w drugim zeszycie ISB. W 1991 r. Sikorski zorganizował w Muzeum im. Jana Kasprowicza ekspozycję skarbów z katedry gnieźnieńskiej, redagując na tę okazję katalog Nie dla nas Panie, lecz dla większej chwały Imienia Twego. Wystawa skarbów Archidiecezji Gnieźnieńskiej.

Wyjątkowo trzeźwo i z pewnym dystansem reagował na zachodzące w kraju i na świecie zjawiska społeczne. Chciał by Polska była krajem normalnym, tj. krajem ludzi odpowiedzialnych i kompetentnych. Nie tolerował ignorancji. W latach 1990-1994 przewodniczył działającej przy Radzie Miejskiej Komisji ds. Nazewnictwa ulic, walnie przyczyniając się do tego, że proponowane zmiany w miejskiej toponomastyce były logiczne i wyważone. Swoim poglądom na ten temat dał wyraz w artykule O nazwach inowrocławskich ulic (?NI? z 22 XII 1989; przedruk w ?Gońcu Kujawskim?, 1996, nr 2). Od połowy lat 70-tych należał do KPTK i TMMI, gdzie w 1978 objął kierownictwo sekcji archeologicznej, która jednak nie utrzymała się. Przez dwie kadencje dzierżył prezesurę oddziału PTH (1986-1993), wnosząc twórczy wkład do wszelkich dyskusji problemowych. Sikorski przede wszystkim właśnie w wymianie myśli widział sens zrzeszania się. Od 1 stycznia 1983 pełnił obowiązki miejskiego konserwatora zabytków, pełnomocnika konserwatora wojewódzkiego, wypełniając niewdzięczną rolę strażnika obiektów zabytkowych, konsekwentnie broniącego je przed zeszpeceniem czy zniszczeniem. Ta rola nie zawsze była właściwie rozumiana. W 1990 r. kandydował z listy Komitetu Obywatelskiego do Rady Miejskiej, a w 1994 r. z listy Forum Gospodarczego, mandatu jednak nie uzyskał. W drugiej kadencji samorządu miejskiego został dokooptowany do Komisji Budownictwa, Ładu Przestrzennego i Gospodarki Terenami. W ostatnich 2 latach życia dał się namówić na zajęcia z regionalistyki w klasie autorskiej II LO im. Marii Konopnickiej.  Zmarł 31 marca 2005 r. w Inowrocławiu. Spoczywa na cmentarzu parafii Zwiastowania NMP przy ulicy Marcinkowskiego.

W 1975 r. poślubił Janinę Bogusławę z d. Strzelczyk primo voto Noetzelmann, magistra filologii polskiej, od 1976 r. dyrektora Muzeum im. Jana Kasprowicza. Wychowywał córkę Lilianę (ur. 1966), doktora filologii angielskiej, pracownika naukowo-dydaktycznego UAM w Poznaniu.

 

Bibliografia:

Żeby Polska była krajem normalnym, rozmowa B. Kasińskiej z C. Sikorskim, ?NI? z 24 V 1989; Świadomość przeszłości daje nam poczucie siły, rozmowa P. Stachanowskiego z C. Sikorskim, starszym kustoszem Muzeum im. Jana Kasprowicza, ?NI? z 10 VIII 1989; C. Sikorski Zarys historii ustroju miejskiego Inowrocławia ?Inowrocławianin?, nr 6, 1993; J. Sikorska Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu w latach 1974-1976, ?ZK?, t. 5, s.319; Ta sama, Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu w latach 1977-1979, ?ZK?, t. 6, s. 221-223; Ta sama, Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu w 1983 roku, ?ZK?, t. 8, s. 379-382; P. Stachanowski, Patroni ulic czekają, ?IKP? z 13 IX 1992; J. Aleksandrowicz, Towarzystwo Miłośników Miasta Inowrocławia w latach 1977-1979, ?ZK?, t. 6, s. 215-217; D. Karczewski, Czesław Sikorski (1943-1995), ?ZK?, t.11, s. 161-164; Z żałobnej karty. Czesław Sikorski (1943-1995), ?IKP? z 3 IV 1995; Ostatnia droga dra Czesława Sikorskiego, ?IKP? z 4 IV 1995; Odszedł dr Czesław Sikorski, ?Inowrocławianin?  z 14 IV 1995; Tyle jeszcze zostało do zrobienia, ?Gazeta Pomorska? z 3 IV 1995; USC Gąsawa, Księga Ślubów 1975 nr 48; USC Inowrocław, Księga Zgonów 1995 nr 276; Akta osobowe w Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu; Informacje z Biura Rady Miejskiej w Inowrocławiu, Informacje Janiny Sikorskiej.

 
Error: the communication with Picasa Web Albums didn’t go as expected. Here’s what Picasa Web Albums said:




404. That’s an error.

The requested URL /data/feed/api/user/106232612795666801638/album/czeslaw2011?kind=photo was not found on this server. That’s all we know.

 

Zostaw odpowiedź

 

  • O stronie

    Serwis KujawyZachodnie.pl to miejsce dla wszystkich, którzy kochają Kujawy i dla tych, którzy pojawili się tu przypadkiem. Piszemy o ludziach i wydarzeniach, które z jakiegoś powodu wpisały się w historię regionu lub mają znaczenie dla ludzi żyjących współcześnie. Zawsze staramy się, aby zamieszczane materiały były dawką pozytywnej energii do działania. Pisząc o rzeczach trudnych pokazujemy, w jaki sposób można sobie z nimi poradzić.

    Statystyka: Wpisów: 127, Komentarzy: 8

  • Reklama

  • Losowy film

    Oops, something went wrong.
  • Facebook Like Box



↑ Do góry