REKLAMA

Kujawy Zachodnie – ludzie i wydarzenia


?Solanki? wczoraj i dziś. cz. I

Data: 31 grudnia 2015 autor: Tomasz Sibora

W czasach panowania pruskiego

 

Przyjmuje się, że inowrocławskie uzdrowisko powstało 4 maja 1875 r., a pierwszy sezon kąpielowy rozpoczął się w 1876 r. Jak podaje Józef Aleksandrowicz (w rzeczywistości Jazep Najdziuk, białoruski nacjonalista i autor pierwszego podręcznika do nauki historii Białorusi napisanego po białorusku, ale też wielki patriota kujawski, który Inowrocław obrał sobie za drugą ojczyznę, badacz historii regionu, autor wielu artykułów i przewodników turystycznych, w tym popularyzujących walory inowrocławskiego uzdrowiska) inicjatorem założenia uzdrowiska w Inowrocławiu był Zygmunt Wilkoński, doktor praw, właściciel pobliskich dóbr w Rąbinie (Aleksandrowicz J., 1975, s. 10).

 

Dr Wilkoński zdawał sobie sprawę, że zorganizowanie uzdrowiska będzie wymagało poważnych środków finansowych i poparcia nie tylko społeczeństwa polskiego, lecz także zamożnej warstwy miejscowych Żydów i Niemców. W tym celu postanowił założyć spółkę akcyjną i na współzałożycieli poprosił niemieckiego adwokata Oskara Triepcke i Samuela Hoenigera ? adwokata pochodzenia żydowskiego. Wszyscy trzej założyciele 4 maja 1875 r. zgłosili się w Królewskim Sądzie Powiatowym w Inowrocławiu w II Wydziale i oświadczyli, że łączą się w spółkę, która ma istnieć pod nazwą ?Solanki inowrocławskie?. Zarejestrowany statut spółki składał się z 21 paragrafów i przewidywał, że akcje będą imienne, po 300 marek każda. Pierwsze walne zgromadzenie odbyło się 10 czerwca 1875 r. W tym dniu spółka liczyła 50 akcjonariuszy, którzy posiadali 125 akcji. Zgromadzeniu przewodniczył znany miejscowy polski działacz społeczny Lucjan Grabski. Wybrano wówczas radę nadzorczą, która liczyła 12 osób ? byli to znamienici obywatele naszego miasta różnych narodowości oraz zarząd, który tworzyli trzej założyciele. Po odbytym zebraniu niezwłocznie przystąpiono do zakupu gruntu i budowy pierwszego budynku uzdrowiska ? łazienek kąpielowych oraz zakładania parku uzdrowiskowego.

 

W tym miejscu warto jeszcze przypomnieć inne istotne fakty, które legły u podstawy podjętej inicjatywy. Otóż jak podaje Edmund Mikołajczak, inowrocławski regionalista i honorowy obywatel miasta, tuż po zjednoczeniu Niemiec nastała wielka koniunktura, otworzyły się nowe rynki zbytu również i dla kujawskich towarów. Zapewne przełomowe znaczenie dla rozwoju miasta miała budowa kopalni soli (1872), saliny królewskiej (1873) oraz nieco później, w latach 1881-1882 ? zakładów sodowych w pobliskich Mątwach (Chemische Fabrik Montwy ? Robert Suermondt u. Co.) (Mikołajczak E., 2013, s. 30). Te działania bezpośrednio związane z eksploatacją złóż soli z pewnością dały impuls doktorowi Wilkońskiemu do wykonania pierwszych badań fizykochemicznych inowrocławskiej solanki i ługu solnego, dając tym samym podwaliny do rozwoju inowrocławskiego zdroju. Dr Teresa Latour, pracownik naukowy Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego w Poznaniu, tak opisuje początki badań w inowrocławskim zdroju: ?Wyjątkowymi właściwościami wyróżniała się woda pochodząca z głębokiego odwiertu (125 m) wykonanego w 1835 r. Była to solanka o stężeniu ok. 30 proc., którą wykorzystano najpierw do produkcji soli spożywczej (ważonej). Po wykonaniu w 1875 r. analizy chemicznej tej solanki oraz ługu pokrystalicznego w Berlińskiej Akademii Górniczej i rozpoznaniu jej właściwości wskazujących na przydatność do celów kuracyjnych, utworzono Towarzystwo Akcyjne pn. >>Solanki inowrocławskie<<?(Latour T., 2013, s. 91).

 

Śledząc dalej opis autorstwa Józefa Aleksandrowicza (Aleksandrowicz J. 1975, s.11) możemy się zorientować, że działania nowo powstałego towarzystwa akcyjnego były prowadzone z dużym rozmachem i w imponującym wręcz tempie. Już wiosną 1876 r. oddano do użytku pierwszy budynek kąpielowy. Liczył on 14 łazienek do kąpieli solankowych, zapewne połączonych ze wspomnianym odwiertem o głębokości 125 m. Niestety nie znamy dokładnie jego lokalizacji. Nie wiemy też, od którego momentu funkcjonowania zakładu kąpielowego istniały charakterystyczne wieże. Na zachowanej rycinie przedstawiającej schemat parku i front pierwszego budynku ich nie ma. Później na wszystkich znanych i zachowanych fotografiach już są. Najprawdopodobniej powstały w latach 1881 ? 1885, kiedy dzierżawcą Solanek był aptekarz Otton Hundsdoerfer. Ich przeznaczenie nie było tylko reprezentacyjne. W obu wieżach zainstalowano dębowe kadzie. Działały one jak małe wieże ciśnień, wpompowana do nich wcześniej solanka spływała w naturalny sposób pod wpływem siły ciężkości do wanien kąpielowych. Solanka musiała być z pewnością przed kąpielą odpowiednio rozcieńczana do stężenia procentowego według zalecenia lekarza. Warto wspomnieć również, że w budynku obecnie, podobnie jak przed 140 laty, znajduje się gabinet prezesa spółki i inne pomieszczenia administracji. Ogród liczył 1 ha i przylegał do budynku również od strony zachodniej. Utrzymany był w stylu francuskim. W wydanym na otwarcie prospekcie ogłoszono, że Spółkę Solanki Inowrocławskie powołano do życia dla zaspokojenia dawno wyczuwanych potrzeb ludności: leczenia reumatyzmu, skrofulozy, chorób skóry i chorób kobiecych.

 

W 1877 r. pobudowano drugi budynek nad stawkiem, wyposażony w 15 wanien do kąpieli z przeznaczeniem na leczenie dzieci. Solanka do tego budynku była już doprowadzona bezpośrednio z warzelni soli przy ulicy Pakoskiej. W późniejszych latach budynek ten zamieniono na restaurację i nadano mu nazwę ?Nad Stawkiem?.

 

W 1880 r. zakupiono parcelę o powierzchni 18 arów i 40 m2 przy ulicy Pakoskiej (dzisiaj Prezydenta Gabriela Narutowicza) i pobudowano na niej trzeci budynek z przeznaczeniem na Dom Kuracyjny (Kurhaus) pod nazwą ?Nowy Świat?. Mieściły się w nim: hotel, restauracja oraz sala balowa ze sceną.

 

W 1880 r., po śmierci dr. Zygmunta Wilkońskiego, ?Solanki Inowrocławskie? na mocy układu z 9 kwietnia 1881 r. zostały przejęte pod zarząd Magistratu Inowrocławia za kwotę 122 700 marek niemieckich. Zaraz też oddano je w dzierżawę na cztery lata Ottonowi Hundsdoerferowi ? ówczesnemu właścicielowi najstarszej na terenie miasta apteki ?Pod Czarnym Orłem?. Po wygaśnięciu umowy w 1885 r. Solanki przeszły pod zarząd Magistratu Miasta Inowrocławia.

 

W 1886 r. pobudowano czwarty budynek przy obecnej ulicy Nad Stawkiem z przeznaczeniem na Specjalny Zakład Leczniczy dla dzieci. Miał on 14 wanien kąpielowych i w letnim sezonie kuracyjnym pobierało w nim zabiegi lecznicze 300 dzieci cierpiących na choroby reumatyczne. Miał on specjalną rangę, ponieważ działał pod protektoratem niemieckiej pary cesarskiej.

 

Poza kąpieliskiem miejskim istniały też całkiem zresztą udane próby uruchamiania zakładów leczniczo-kąpielowych bliżej centrum, np. 1890 r. powstał taki zakład przy ulicy Toruńskiej, a potem przy ulicy Świętego Jerzego na rogu ze Studzienną i nosił nazwę ?Pod Piastem?. Kierował nim dr Wilhelm Warschauer, zakład był świetnie wyposażony i działał jeszcze w okresie międzywojennym do 1936 r. (Mikołajczak E., 2013, s. 37.).

 

W samym parku, który powiększono do 4 hektarów, w 1910 r. powstała jeszcze cieplarnia z niewielkim zapleczem gospodarczym, w której przechowywano m.in. różnego rodzaju ozdobne kwiaty i palmy wystawiane w sezonie letnim w parku. Pierwsze palmy w inowrocławskim uzdrowisku zostały ufundowane przez żonę naczelnego prezesa prowincji poznańskiej Hugona von Wilamowitz-Moellendorffa (Mikołajczak E., 2013, s38.).

 

W 1915 r. pobudowano pijalnię wód. Stylem architektonicznym przypominała egipski grobowiec zwany mastabą. Serwowano w niej wówczas wodę o nazwie ?Kujawianka? zawierającą domieszkę solanki z miejscowego źródła. Nieco później dobudowano do niej halę spacerową.

 

W takim oto stanie inowrocławskie uzdrowisko doczekało końca I wojny światowej i wybuchu powstania wielkopolskiego. Zwycięskie powstanie zakończyło się kapitulacją garnizonu pruskiego 6 stycznia 1919 r. Od tego momentu Inowrocław stał się na powrót miastem polskim.

 
Error: the communication with Picasa Web Albums didn’t go as expected. Here’s what Picasa Web Albums said:




404. That’s an error.

The requested URL /data/feed/api/user/106232612795666801638/album/solankiIrozdzial2015?kind=photo was not found on this server. That’s all we know.

 

Zostaw odpowiedź

 

  • O stronie

    Serwis KujawyZachodnie.pl to miejsce dla wszystkich, którzy kochają Kujawy i dla tych, którzy pojawili się tu przypadkiem. Piszemy o ludziach i wydarzeniach, które z jakiegoś powodu wpisały się w historię regionu lub mają znaczenie dla ludzi żyjących współcześnie. Zawsze staramy się, aby zamieszczane materiały były dawką pozytywnej energii do działania. Pisząc o rzeczach trudnych pokazujemy, w jaki sposób można sobie z nimi poradzić.

    Statystyka: Wpisów: 127, Komentarzy: 8

  • Reklama

  • Losowy film

    Oops, something went wrong.
  • Facebook Like Box



↑ Do góry